Đối với mỗi người chúng ta, tiếng chuông chùa không có gì xa lạ. Nhưng có lẽ ít ai biết rằng, phía sau tiếng chuông ngân vang ấy là cả một nội hàm sâu sắc.
“Chung” là một pháp khí quan trọng trong các nghi lễ của Phật giáo, và thường được gọi là “chuông”. Tại nhiều ngôi chùa cổ, gác chuông thường được đặt ở rất cao, điều này càng làm tăng thêm dáng vẻ uy nghiêm của ngôi chùa.
Tiếng chuông ngân vang, thâm trầm trong trẻo lan xa còn mang theo hàm nghĩa thức tỉnh con người trước danh lợi tình nhân thế, trở về “ngôi nhà” thật sự của mình, thoát khỏi biển khổ và ảo mộng.
Chung phạn và chung mõ
Dựa trên công dụng, chuông chùa được phân thành 2 loại là “Chung phạn” và “Chung mõ”.
“Chung phạn” còn gọi là Đại chung, Chàng chung, Hồng chung… được treo trên gác chuông dùng để triệu tập đại chúng, hoặc mang công dụng báo giờ buổi sớm và buổi chiều, thức tỉnh miền nhân thế.
“Chung mõ” còn gọi là Bán chung, Tiểu chung, thường đặt ở góc của Phật đường. Công dụng của Chung mõ dùng để báo hiệu thời điểm làm lễ, hay pháp sự đã bắt đầu, và còn được gọi là “Chung làm việc”.
Trong các nghi thức chùa chiền của Phật giáo, chung là hiệu lệnh. Cuốn “Bách trượng thanh quy – pháp khí” có ghi chép như sau: “Đại chung tùng lâm bắt đầu hiệu lệnh, sáng sớm ngân lên đánh thức tín chúng, canh gác giấc ngủ, buổi chiều gõ chung nhắc nhở con người đừng mê lạc, hãy thanh tỉnh.”
Cho dù là triệu tập tăng nhân lên điện tụng kinh hay đánh thức mọi người, báo hiệu giờ ăn ngủ đều dùng tiếng chuông làm hiệu lệnh. Tiếng chuông buổi sớm thường là trước nhanh sau chậm, đánh thức mọi người tỉnh giấc, báo hiệu đêm dài đã qua, không nên lười biếng ngủ nướng, sáng sớm cần nắm chặt thời gian dùng vào việc tu luyện. Tiếng chuông ban đêm thường trước chậm sau nhanh, nhắc nhở người tu luyện đừng mê mờ, cần thanh tỉnh.
Người tu luyện thời xưa thì dù là làm việc hay nghỉ ngơi trong chùa đều được bắt đầu và kết thúc bằng tiếng chuông. Thanh âm của tiếng chuông cũng ít nhiều nói lên tâm tính của con người. Cùng một chiếc chuông, người có tâm tính khác nhau sẽ đánh lên thanh âm khác nhau. Câu chuyện dưới đây sẽ cho chúng ta thấy điều đó.
Tiếng chuông phản ánh nội tâm của một người
Có một tiểu hòa thượng trong chùa chịu trách nhiệm đánh chuông. Theo quy định, mỗi ngày cậu phải đánh chuông vào sáng sớm và chiều tối. Lúc mới đầu, tiểu hòa thượng rất dụng tâm đánh chuông, nhưng sau nửa năm cậu thấy công việc rất tẻ nhạt và nhàm chán. Vì vậy, tiểu hòa thượng nghĩ rằng: “Haiz, một ngày làm hòa thượng thì đánh chuông đủ một ngày.”
Một ngày nọ, sư trụ trì bảo tiểu hòa thượng này đến sân sau chẻ củi gánh nước, không cần phải đánh chuông nữa. Tiểu hòa thượng cảm thấy kỳ lạ liền hỏi:
– Thưa sư phụ, chẳng lẽ con đánh chuông không đúng giờ? Hay tiếng chuông không kêu to nữa ạ?
Sư trụ trì nói rằng:
– Tiếng chuông của con kêu rất to, nhưng trống rỗng và yếu ớt, bởi vì trong lòng con không hiểu ý nghĩa của tiếng chuông, và cũng không đặt tâm vào việc này. Tiếng chuông không chỉ báo hiệu giờ làm việc và nghỉ ngơi, điều trọng yếu chính là đánh thức chúng sinh khỏi mê lạc. Vì vậy, tiếng chuông không chỉ cần ngân vang mà còn cần tròn trịa, có sức sống, có độ sâu và vang xa nhất có thể. Một người không có tâm đánh chuông tức là không có Phật trong tâm. Nếu như không thành kính thì sao có thể đảm nhận chức trách đánh chuông được đây?
Tiểu hòa thượng nghe xong liền cảm thấy xấu hổ, từ đó về sau chuyên chú tu hành.
Lại có một câu chuyện khác kể rằng, vào một buổi sáng sớm, có một vị hòa thượng lớn tuổi nghe thấy tiếng chuông ngân vang, đột nhiên cảm thấy vô cùng thư thái, an nhiên. Khi tiếng chuông dừng lại, ông triệu tập mọi người và hỏi:
– Sáng sớm nay, trong các con ai là người đánh chuông?
Một đệ tử trả lời:
– Dạ thưa, là một tiểu hòa thượng mới đến ạ.
Nói xong liền chỉ sang một chú tiểu đứng cạnh mình. Vị hòa thượng liền hướng đến hỏi:
– Sáng sớm nay con dùng tâm trạng gì để đánh chuông?
Tiểu hòa thượng không biết lão hòa thượng hỏi như vậy là có ý gì, liền đáp:
– Thưa, con không có tâm trạng gì cả, cứ đánh chuông là đánh chuông thôi ạ.
Lão hòa thượng nói:
– Không thể nào! Khi đánh chuông nhất định trong đầu con nhất định đang nghĩ cái gì đó. Bởi vì cho đến hôm nay, ta mới nghe được tiếng chuông ngân vang và cao quý như vậy. Một thứ âm thanh chỉ có thể được tạo ra bởi một nhân tài thành tâm thành ý.
Tiểu hòa thượng nghĩ nghĩ một chút rồi nói:
– Kỳ thực con không nghĩ gì khác. Chỉ là lúc chưa xuất gia, cha thường xuyên dạy con lúc đánh chuông cần nghĩ đến chuông cũng như thanh âm vang dội của vị Phật. Phải trai giới thành kính, kính chuông như kính Phật. Cần nội tâm thanh tĩnh, lễ bái để điều khiển chuông.
Lão hòa thượng nghe xong cảm thấy vô cùng hài lòng, liên tục nhắc nhở:
– Sau này dù làm bất cứ việc gì, con cũng đừng quên trạng thái hôm nay đánh chuông nhé!
Câu chuyện này cho thấy, đây không chỉ là đạo lý đánh chuông, mà khi làm bất cứ việc gì cũng cần đặt tâm cho ngay chính. Người xưa có câu: “Muốn biết một người có chí hướng hay không, thì chỉ cần xem cách người đó nhóm lửa quét nhà.” Thật đúng như vậy, chỉ khi dụng tâm thật tốt từng việc nhỏ mới có thể làm nên việc lớn. Điều này cũng xác minh một sự thật rằng, một người chỉ khi tâm ngay thẳng, thì mỗi hành động mới có thể thực hiện được đường hoàng, đúng đắn.
_Tinh Hoa TV_
Be First to Comment